کدام ترسناکتر است؟

نیچه در تبارشناسی اخلاق به تبیین ارزشهای اخلاقی کژتباران و والاتباران میپردازد. از نگاه او، والاتباران امری را اخلاقی میشمرند که همواره و در عمق وجود خود با آن موافق و یکدلاند و با شجاعت و پایمردی، و با نیروی فراآمده از der Wille zur Macht، که رو به سوی کسب توانمندیِ شایستۀ اَبَرانسان (Übermensch) دارد، آن را به تمام زندگی میکنند. در عوض کژتباران چون ضعیف و زبون هستند و والاتباران را دشمن بقای خویش میشمرند، هیچ درک درونی از ارزش ندارند و صرفاً نگاهشان به ارزشهای والاتباران است تا باژگونه و ضدّ آن ارزشها را برای خود امری مقدّس کنند!

از نگاه نیچه، والاتباران در عین ترس پای ارزشهای خود میایستند چون میدانند اگر بخواهند که نترسند، آنگاه باید منظرهای نفرتانگیز را که کوتولگان و کژتباران، با مقدسّات ناراست خود در زمین بوجود خواهند آورد را تحمل کنند؛ که این خود صد بار از آن ترسِ اولی ترسناکتر است!

aber wer möchte nicht hundertmal lieber sich fürchten, we er zugleich bewundern darf, als sich nicht fürchten, aber dabei den ekelhaften Anblick des Mißratenen, Verkleinerten, Verkümmerten, Vergifteten nicht mehr loswerden köen? (Nietzsche „Genealogie der Moral“)

اما کیست که نشاید که صد بار بیشتر بترسد، از اینکه نترسیدن خویش را ستایش کند، ولی همزمان از منظرۀ نفرتانگیزِ [فراآمده توسط] کژان، کوتولگان، ناراستان و مسمومان رهایی نتواند یافت؟ (نیچه، تبارشناسی اخلاق).

+ نوشته شده در سه شنبه سیزدهم دی ۱۴۰۱ ساعت 12:59 توسط احسان سپهریان  |